Revieư sách từ tốt đến vĩ đại

Chú Jim thân mến, (Cháu xin phép được gọi chú là chú Jim)

Cháu viết thư này muốn gửi lời cảm ơn tới chú và đội ngũ cộng sự của mình đã dành thời gian nghiên cứu và viết cuốn Good to great (từ tốt đến vĩ đại).

Cháu vừa ngấu nghiến cuốn sách của chú xong, cháu đã thực sự ngấu nghiến nó, cháu đọc trên bàn làm việc, đọc trong toilet, đọc trên bàn ăn, bàn uống nước, đọc khi tập thể dục. Không chỉ vì chủ đề nghiên cứu của chú rất hấp dẫn, mà bởi vì cuốn sách này có một mối lương duyên đặc biệt với cháu, và cháu đang rất cần kiến thức chú chia sẻ trong đó lúc này.

10 năm trước, khi đó cháu 22 tuổi, cháu tham gia BNI – một cộng đồng kết nối doanh nhân ở Hải Phòng quê hương cháu, cháu được anh Chủ tịch chapter tặng cho cuốn sách này, cháu không nhớ rõ lý do được tặng, cháu nhớ anh chủ tịch nhiệm kì đó tên là Ngọc Anh, một người anh mà cháu rất mến mộ thời điểm đó. Những người Hải Phòng nơi cháu lớn lên rất hào sảng, rất tình nghĩa.

Nhưng cháu đã không đọc cuốn sách anh tặng mình, sau đó cháu đã quyết định dừng nghỉ BNI để ra ngoài đường phố trải nghiệm cuộc sống, cho tới hôm nay khi đọc cuốn sách của chú thú thực cháu đã thầm nghĩ :”Giá mà ngày đó mình đọc cuốn sách này thì…”

Cháu phải thú nhận rằng mình đã nuối tiếc một chút, cháu đã trải qua nhiều thất bại và chúng không dễ dàng, nhưng cháu cũng hiểu rằng mọi thứ đều đúng thời điểm. Sau 10 năm, sau nhiều lần nhìn thấy cuốn sách của chú trên kệ của các nhà sách, cháu cuối cùng cũng đã mua và đọc nó – khi cháu thấy thực sự cần biết cách để bắt tay xây dựng một tổ chức bền vững, hiệu quả…

Cháu đã trả giá nhiều, cháu đã từng kết nối mọi người thành các tổ chức cả lợi nhuận và phi lợi nhuận từ cách đây nhiều năm, nhưng cháu thường gặp thất bại. Đội nhóm được một thời gian rồi cũng tan giã. Và những lần đổ vỡ đó để lại trong lòng cháu những tổn thương, những nỗi sợ, giống như tụi trẻ con lỡ tay bị bỏng và chúng e ngại phải lặp lại trải nghiệm đó.

Nhưng khi đọc cuốn sách của chú, và một vài cuốn sách khác về chủ đề xây dựng tổ chức (mà ở đó tác giả cũng được truyền cảm hứng từ nghiên cứu của các chú) cháu thấy thật mừng, vì cháu đã tìm ra lời giải cho câu hỏi của mình, và cháu cũng nhận ra rằng những thất bại ngày còn trẻ của mình là một chất liệu quý giá giúp cháu xây dựng những điều tốt đẹp ở hiện tại, và cháu tin chắc rằng nó sẽ tồn tại lâu dài cả ở tương lai.

Cháu xin phép được tổng kết lại, để chia sẻ với những người bạn của cháu, những người chưa có cơ hội đọc cuốn sách rất hay này, và cả những người đã đọc rồi cũng có dịp ôn lại.

8 điều cháu ấn tượng nhất và có thể ứng dụng khi đọc cuốn sách của chú

1. Mỗi người có một định nghĩa về sự vĩ đại khác nhau

Trước khi đọc đến những chương cuối cháu có cảm giác nặng nề về từ GREAT và cách dịch thành VĨ ĐẠI mà dịch giả đã sử dụng. Cháu cũng hỏi như một sinh viên của chú :”Có nhất thiết là phải trở nên vĩ đại?”, nhưng với câu trả lời của chú rằng vĩ đại không nhất thiết phải là xây dựng một tổ chức lớn, mà ngay cả khi cháu là một người đang đi làm ở một tổ chức khác, hay cháu có một nhà hàng, cửa hàng kinh doanh của mình… cháu cũng vẫn có thể đi từ GOOD TO GREAT.

Nếu cháu dịch, cháu sẽ dịch thành TỪ TỐT ĐẾN TUYỆT VỜI, xây dựng một tổ chức tuyệt vời, một công ty tuyệt vời, một công việc tuyệt vời – tuyệt vời là một từ diễn tả cảm giác hân hoan, hạnh phúc, tràn đầy năng lượng khi làm đúng công việc mà mình yêu thích, đó là điều mình giỏi nhất, mình có thể tạo ra thu nhập từ điều đó và tạo ra thật nhiều giá trị cho xã hội.

Công thức Con nhím của chú có điểm tương đồng với Triết lý IKIGAI của người Nhật Bản, và cháu thích công thức đó. Sau nhiều năm trải nghiệm, khám phá bản thân và cuộc sống, cháu thấy đó là một công thức đơn giản, thực tiễn giúp mọi người có thêm dữ liệu để lựa chọn ra công việc là: lẽ sống cuộc đời.

Công thức con nhím (Nguồn ảnh: Hướng nghiệp GPO)

Một công việc mà như người mentor của cháu nói rằng :”Em có thể sống chết với nó!”. Đó là một công việc: đúng đam mê lớn nhất của cháu (chia sẻ, giúp đỡ người khác), sở trường cháu giỏi nhất (truyền cảm hứng, marketing online, content marketing, viết lách), tạo ra giá trị cho xã hội (rất nhiều người đang cần kiến thức về marketing online của cháu) và cháu được trả tiền cho điều đó (rất may là cháu đang làm sản phẩm giá cao, nó cho cháu thu nhập, sự phát triển và sự tự do).

Công thức IKIGAI – cách tìm ra Lẽ sống của người Nhật (Nguồn ảnh: Songhantourist)

Cháu cần chia sẻ điều này để những người bạn của cháu, khi đọc bài viết này, mọi người sẽ cùng hiểu như cháu, và cháu tin là cả chú nữa, rằng :”GREAT LÀ TỪ DIỄN TẢ MỘT TRẠNG THÁI HẠNH PHÚC”.

2. Lãnh đạo cấp độ 5, cháu cần ghi nhớ thật vững chắc điều này

Điều tiếp theo cháu ấn tượng là về khái niệm Lãnh đạo cấp độ 5, người vừa khiêm nhường, lại có sự quyết tâm không thể lay chuyển.

Là người tham vọng, nhưng tham vọng trước hết là cho sứ mệnh, cho tổ chức, cho mục đích hoạt động, chứ không phải (chỉ) cho bản thân.

Họ có thể là người khiêm tốn, kiệm lời, hay thậm chí nhút nhát, họ là nguồn động viên cho mọi người bằng tiêu chuẩn TRUYỀN CẢM HỨNG QUA TÍNH CÁCH, không phải bằng QUYỀN LỰC.

Cháu ấn tượng với nhà lãnh đạo cấp độ 5, thay vì là một nhà lãnh đạo thu gom quyền lực vào tay mình, cháu thích cách định nghĩa về nhà lãnh đạo cấp độ 5.

Cháu nhận thấy mình cần luôn nhắc nhớ mình khiêm tốn, bình dị. Còn quyết tâm không thể lay chuyển, nhờ chú nhắc, cháu sẽ kiên định với điều đó. Nhưng quan trọng nhất là: tham vọng vì sứ mệnh, cho tổ chức, cho mục đích hoạt động chứ không phải cho mình – phải không chú!

3. Tìm người phù hợp lên xe, mời người không phù hợp xuống xe

Sáng nay cháu vừa ngồi với một chị bạn, chị ấy là người cháu rất ngưỡng mộ vì sự thông minh, sắc sảo và cần cù lao động. Cháu nghe chị ấy kể về những lần hợp tác không thành công với những người không phù hợp. Nhìn lại hành trình của mình, cháu cũng thấy mình thiếu kiên nhẫn và kỷ luật trong việc lựa chọn bạn đồng hành.

Cháu nhớ chú nhắc là: tìm người phù hợp đặt vào vị trí phù hợp, bạn sẽ không cần phải quản lý. Và người có kỷ luật tự giác sẽ là tiêu chí đầu tiên cháu tìm kiếm ở một ứng viên phù hợp, tìm người phù hợp, thậm chí không cần phải có chuyên môn tốt (có thể đào tạo).

Sai lầm của cháu trước đây thường tập trung vào chuyên môn, mà bỏ quên mất khía cạnh tính cách. Cháu cũng vừa đọc cuốn Để trở thành vị sếp tuyệt vời – trong đó có một ý tưởng thú vị :”Sẽ ra sao nếu tổ chức của cháu có 10 người – 100 người kỷ luật?”.

Cháu từng là người không kỷ luật, mấy năm qua cháu đã cố gắng rèn mình, và may mắn là ở độ tuổi đầu 3X cháu đã khắc phục được điểm yếu đó của mình. Giờ cháu chỉ việc tìm những người giống mình, cùng hệ giá trị, cùng tần số với mình thôi – phải không chú?!?!

4. Kỷ luật với vòng tròn: điều mình yêu thích, thứ mình có thể giỏi nhất và cách tổ chức của cháu tạo ra doanh thu – cháu tự tin hơn nữa vì mình đã đi đúng đường nhiều năm qua

Cháu đã trải qua khoảnh khắc “aha!” khi đọc đến chương này. WOW! Một tổ chức vĩ đại (tuyệt vời) theo mô hình mà chú chia sẻ là một tổ chức xác định rõ: đam mê, điều mình giỏi nhất, cách mình kiếm tiền từ điều đó và kỷ luật để tập trung vào điều đó.

Cháu đã làm theo IKIGAI, cháu đã đi đúng hướng, cháu thấy thật may mắn. Và cháu sẽ tự tin chia sẻ nhiều hơn về điều này, ít ra thì cũng có một giáo sư Standford cũng đang chia sẻ điều đó, chứ không chỉ là trải nghiệm của một doanh nhân khởi nghiệp trẻ ở Việt Nam nữa.

5. Cuốn sách cho cháu cái tổng quan về cách các công ty lớn ở Mỹ phát triển và một góc nhìn thú vị về công nghệ

Đây là một điểm mà cháu tâm đắc nữa, nghiên cứu của chú đã giúp cháu có cái nhìn rõ nét về giai đoạn 1995 – 2001, cháu rất thích lắng nghe câu chuyện lịch sử, vì lịch sử có xu hướng lặp lại. Đặc biệt là ở Mỹ đi trước Việt Nam nhiều năm, nên chắc chắn cháu sẽ học hỏi được nhiều từ bài học đó.

Và bài học cháu rút ra là: các doanh nghiệp great đều tập trung vào những quy luật (cháu nghĩ là) bất biến như: lãnh đạo cấp độ 5, tinh thần kỷ luật, con người kỷ luật, tạo bánh đà. Những điều chú đúc rút ra rất đơn giản.

6. Bánh đà, khái niệm này kết nối với connecting-dot của Steve Jobs giúp cháu tự tin hơn vì những gì mình đã tích lũy

Tiếp tới là khái niệm bánh đà, cháu nhận ra không có sự kì diệu, hay cây đũa thần nào tạo ra thành quả đột biến trong một đêm, tất cả đều là cả một quá trình: tích lũy không ngừng nghỉ, kỷ luật trong lựa chọn, theo đuổi và thành công sẽ đến vào một ngày nào đó.

Và cháu đặc biệt ấn tượng khi chú nói :”Phải bỏ đi cả những cơ hội ngàn năm có một” nếu điều đó không đúng với vòn tròn con nhím (thứ tổ chức đam mê nhất, giỏi nhất, phù hợp với mô hình kinh tế – và cháu bổ sung cả ý tạo ra giá trị nhiều nhất).

Cháu cũng đang đứng trước việc phải lựa chọn, cảm ơn chú vì điều đó.

Và khi cháu sẵn sàng cho việc mở rộng, cháu sẽ nhớ lời chú cần xem cơ hội đó có phù hợp với 3 vòng tròn: điều tổ chức cháu giỏi nhất, đam mê nhất, phù hợp với mô hình kinh tế hay không?

Và cần phải bắn thử những viên đạn nhỏ trước, sau đó mới bắn viên đạn đại bác sau. Cháu đã sai ở phần này năm 2019, cháu đã gom hết đạn bắn một cú và thất bại, cháu hết sạch tiền ngay lần khởi nghiệp đầu tiên, sau vài tháng. Cháu rất thấm thía điều đó.

Tức là cứ kiên trì quay bánh đà, ban đầu sẽ chậm, mất rất nhiều sức, nhưng tới một thời điểm đủ lực, bánh đà quay đủ mạnh sẽ tạo ra sức mạnh khủng khiếp. Tập trung! Cháu nhớ rằng mình cần phải tập trung!

Và cháu nhớ Steve Jobs, khi ông ấy chia sẻ trong buổi lễ tốt nghiệp của các sinh viên (cũng ở Standford, thú vị thật), ông ấy nhắc tới khái niệm connecting-dots, đại ý rằng: tất cả những gì bạn đã trải qua trong quá khứ, hãy kết nối chúng lại, mọi thứ bạn trải qua đều không vô nghĩa.

Ảnh là sơ đồ cấu trúc cách cháu quản lý thông tin theo khái niệm Connecting Dots của Steve Jobs. Cháu sử dụng Roam Research để lưu trữ và kết nối thông tin.

Và cháu cũng nhớ tới câu nói của Zig Ziglar :”Thành công là tận dụng tối đa khả năng mà bạn có”, cháu sửa lại thành “Thành công là kết nối và tận dụng tối đa khả năng bạn đã có”.

Steve Jobs nói không thể kết nối tương lai, nhưng hiện tại và quá khứ thì có thể.

Cháu sẽ nghĩ thêm về ý tưởng kết nối tương lai…

7. Ý tưởng về những nghiên cứu tạo giá trị cho cộng đồng

Cháu cảm ơn chú vì đã truyền cảm hứng về những công trình nghiên cứu để lại giá trị, giúp ích cho mọi người. Biết ơn chú, các cộng sự, dịch giả, đơn vị xuất bản… và tất cả những người làm xuất bản đã mang những cuốn sách, thông tin giá trị đến với mọi người.

Cháu cũng đã xuất bản một công trình nghiên cứu nhỏ, đóng gói kinh nghiệm, kiến thức 10 năm của cháu với marketing online và ngành du lịch. Cháu sẽ tiếp tục công trình này với nguồn cảm hứng từ chú, cảm ơn chú đã mô tả cả cách các chú nghiên cứu, nó rất có ý nghĩa với một người không trải qua đào tạo học thuật chính quy như cháu.

8. Kỷ luật và sự tự sáng tạo, tự do luôn đồng hành cùng nhau

Và ý cuối cùng, cháu sẽ không viết thêm nữa vì cháu thấy bài viết của mình khá dài rồi. Tiêu đề mục lục này cũng đã nói lên hết ý của cháu: kỷ luật là chìa khóa quyết định việc đi từ số 0 lên good và trở thành great.

Kỷ luật và sự tự do, sự sáng tạo có thể đồng hành cùng nhau. Cháu xác nhận rằng mình đã sai khi nghĩ rằng: nếu có sự tự do và sáng tạo thì không có kỷ luật hoặc ngược lại.

Những key chính và bài học rút ra?

Công việc kinh doanh, điều hành tổ chức không hề dễ dàng, cháu đã từng tự chối bỏ điều đó, nhưng rồi mọi thứ cứ đến như một định mệnh. Và cháu đã lựa chọn nó một cách tự nhiên với sự hồn nhiên vô tư thiếu hiểu biết của mình. Nhưng giờ đây cháu sẽ không còn lo lắng nữa, vì đã có những kiến thức được chia sẻ từ chú cùng các cộng sự và nhiều nhà nghiên cứu khác. Đó là lý do cháu thích đọc sách, cháu không học đại học, nhưng cháu có thể gặp gỡ được những bộ óc tài giỏi như chú và nhiều người khác.

Cháu thấy việc có một người cố vấn/hướng dẫn là vô cùng quan trọng, và cháu biết ơn cuốn sách của chú, đã giúp cháu có thể gặp được chú. Cháu tưởng tượng ra cảnh mọi người say mê nghiên cứu, tranh luận nảy lửa cùng nhau nhưng vì một mục đích chung: tìm ra câu trả lời cho câu hỏi “Làm thế nào để một tổ chức đi từ tốt lên vĩ đại?” hay “Làm thế nào để xây dựng một tổ chức vĩ đại khi bạn vừa bắt đầu?”

Một sinh viên không học ở Stanford nhưng đã nhận được nhiều giá trị qua công trình nghiên cứu của chú.

Trần Việt Anh.