“Tuyển sai người hậu quả rất lớn, có những nỗi đau đến tận bây giờ… “

Đó là lời một người anh đáng quý, đáng kính mà mình có duyên được ở cùng một môi trường học tập chia sẻ trong buổi học về việc “tập hợp người tài về làm việc cho mình”…

Câu chuyện của anh làm mình nhớ lại năm 2019, khi mình thành lập công ty đầu tiên, lúc đó mình không chuẩn bị kiến thức đầy đủ về việc xây dựng và phát triển một doanh nghiệp, mình chỉ có nhiệt huyết, đam mê và ước mơ… Giống như một người một mình đi vào khu rừng già mà chẳng biết gì về khu rừng đó, anh ta bị lạc lối, kiệt sức và gục ngã.

Câu chuyện 2019, yếu còn ra gió, tập hợp được những người tốt làm việc cho mình nhưng không biết cách nên đội nhóm đã tan vỡ…

Sai lầm 1: không rõ ràng người mình cần tìm

Năm 2019, team mình bắt đầu với 5 người, mình là leader, mình không biết gì về Nhân sự, không thực sự rõ ràng người mình cần tìm là ai, chỉ lờ mờ hình dung kiểu: mình cần một người quay dựng phim thay mình, cần một người quản lý, cần một người tư vấn chăm sóc khách hàng… Nhưng chỉ là lờ mờ thôi, không rõ ràng. Đó là sai lầm thứ nhất.

Sai lầm 2: không rõ ràng tiêu chí không phù hợp, chỉ nhìn thấy điểm phù hợp

Khi tìm người, mình cũng chỉ nhìn thấy những điểm “phù hợp” nhưng không nhìn thấy những điểm “không phù hợp” và đã vội vã quyết định. Để đến khi làm việc mới thấy họ có những điểm không phù hợp với hệ giá trị, với văn hóa mà mình muốn xây dựng, lúc đó lại phải cố gắng sửa chữa sai lầm. Mình thêm thấm thía câu :”Lựa chọn còn hơn cố gắng”.

Giống như khi yêu, chúng ta thường bị cuốn hút bởi những người có tính cách mà mình thích, nhưng chúng ta thường không để ý tới phần còn lại :”Những thứ không phù hợp” và vội vàng lựa chọn, nếu may mắn tìm được một người thực sự phù hợp thì xin chúc mừng, còn nếu không, chúng ta cần phải nỗ lực hơn bình thường nhiều chút.

Bài tập nhỏ: Ở phần này bạn cần liệt kê ra:

  • Những điểm phù hợp: những tiêu chí mà ứng viên đó phù hợp với văn hóa công ty bạn.
  • Những điểm không phù hợp: như đã nói ở trên, bạn cần rất rõ ràng để “tránh những nỗi đau lâu dài về sau”. Cá nhân tôi sẽ không phù hợp với những người: tư duy không cởi mở, không sẵn sàng đón nhận những thứ mới, an phận, không cầu thị, suy nghĩ tiêu cực. Tôi sẽ không làm việc với những người như thế này.
  • Tiêu chí điểm cộng: những điểm nếu ứng viên đó có, sẽ là lợi thế.
  • Tiêu chí điểm trừ: đâu là điểm trừ? Điểm trừ nhẹ nhàng hơn với “điểm không phù hợp”, là một yếu tố bổ sung để bạn xem xét.

Đây là mẫu tuyển dụng của công ty chúng tôi sử dụng: Cần tuyển: Điều phối mạng xã hội và hỗ trợ thành công cho khách hàng.

Đầu năm 2021, mình tham gia một lớp học về khởi nghiệp, người hướng dẫn có hỏi mình :”Tại sao em chưa tìm người lập team?”, mình đáp :”Thú thực là em vẫn còn sợ, sợ rằng mình chưa đủ giỏi, tầm nhìn chưa đủ xa để dẫn dắt anh em và quan trọng hết là em thấy mình còn nhiều điểm khuyết thiếu trong đối nhân xử thế, em sợ mối quan hệ không tốt đẹp”. Những nỗi đau, như người anh mình nói ở trên chia sẻ, nó hằn sâu trong trái tim, nhưng họ không thể nói ra. Có phải vị trí của họ, con đường mà họ lựa chọn, buộc họ phải cất giữ những điều đó vào trong lòng mình và tiếp tục vào vai những con người mạnh mẽ?

Và rồi bạn sẽ hỏi mình :”Rốt cuộc thì Việt Anh đang định nói gì?”

Tấm bản đồ lộ trình phát triển đội nhóm, tập hợp người tài làm việc cho bạn

Trong bài viết này, mình sẽ dành tặng cho những người đang khởi nghiệp, đang kinh doanh nhưng vấn đề nhân sự vẫn còn chưa tự tin một tấm bản đồ lộ trình từng bước để phát triển đội nhóm, tập hợp nhân tài – tức là những người giỏi hơn về làm việc cùng bạn.

Trước khi chia sẻ điều đó, mình trích dẫn một câu nói mà mình tâm đắc từ Thầy/Mentor của mình :”Có 2 kỹ năng cần rèn luyện từ bây giờ tới cuối đời: bán hàng và tập hợp người tài làm việc cho mình”.

+ Bán hàng giỏi: bạn sẽ không còn phải lo về chuyện cơm ăn, áo mặc, tiền bạc nữa.

+ Còn nếu biết cách tập hợp người tài làm việc cho mình, bạn sẽ có một gia tài.

Có một bài viết mình cũng đã nói :”Kỹ năng bán hàng là kỹ năng người Founder/CEO/Leader cần master, vì họ cần phải bán sản phẩm/dịch vụ cho khách hàng, bán ý tưởng/tầm nhìn cho cộng sự đi cùng mình, cho nhà đầu tư đầu tư vào mình, và thậm chí cho cả người thân của mình để mọi người yên tâm và tin tưởng vào con đường bạn sẽ đi…”

Còn kỹ năng tập hợp người tài, trong bài viết này mình sẽ chia sẻ tấm bản đồ gồm 5 giai đoạn của một doanh nghiệp, với mỗi giai đoạn bạn sẽ biết cách đi như thế nào cho đúng, để không còn bị lờ mờ, không còn mắc phải sai lầm như mình, và như những người anh mà mình quen biết.

5 giai đoạn phát triển của một doanh nghiệp

1) Giai đoạn 0: giai đoạn bạn bắt đầu thành lập doanh nghiệp.

Giai đoạn này bạn từ một người giỏi chuyên môn, đang làm một chuyên môn nào đó chuyển thành Founder và CEO của một công việc kinh doanh. Khi đó, từ việc làm một chuyên môn, bạn kiêm luôn Marketing, Bán hàng – Làm sản phẩm, Vận hành – Tài chính, kế toán… Bạn gánh trên vai khối lượng công việc của 4 người, từ một việc, lên mười mấy đầu việc. Bạn làm tất cả mọi thứ, từ bảo vệ, lao công, đầu bếp, kế toán, luật sự, marketing, bán hàng, chăm sóc khách hàng, xây dựng sản phẩm… và nhiều công việc không tên khác.

Ở giai đoạn này 1 mình bạn làm tất cả công việc, một lúc vào 4 vai.

2) Giai đoạn 1: giai đoạn này bạn tìm cho mình một người coach/mentor.

What the heck? Thần kinh à Việt Anh? Phải thuê nhân sự chứ?

Bình tĩnh và lắng nghe mình nói nhé! Đây là một sai lầm mà mình đã từng trải qua, không chỉ 2019 đâu, từ 2012 mình đã leader một nhóm các cô, các anh chị lớn tuổi hơn trong team Dịch vụ vệ sinh công nghiệp, 2015 mình leader một cộng đồng hoạt động xã hội, 2015-2016-2019 mình đã trải qua những trải nghiệm “chẳng biết cái mẹ gì cũng đòi làm chủ” rồi.

Nhưng bạn có nhớ cuốn Cha giàu, Cha nghèo không? Trong cuốn sách đó, người Cha giàu của Robert Kiyosaki có nói rằng :”Hãy thuê những người giỏi hơn làm cố vấn cho con!”. Tại sao lại thuê họ ở thời điểm này? Vì họ là người có BỨC TRANH TOÀN CẢNH, họ ĐÃ TRẢI QUA những gì mà chúng ta chưa trải qua, họ sẽ giúp bạn tránh được những sai lầm. Lấy mình làm một ví dụ đi, nếu từ 2012 hay 2019 mình có một Mentor/Coach, thì thời gian từ ngày đấy đến giờ bao nhiêu năm, đốt mất bao nhiêu tiền, bỏ lỡ mất bao nhiêu cơ hội? Không thể nào tính nổi. Nhưng thôi, thiệt mình, lợi người – đó là bài học xương máu để mình chia sẻ với bạn, để bạn không phải mất tiền ngu như mình.

Ở giai đoạn này, bạn cần một người cố vấn giúp bạn có được bức tranh tổng quan, đó là cách giúp công ty bạn đi đúng hướng ngay từ đầu.

Lý do tiếp theo, nếu ngay lập tức bạn thuê người giỏi chuyên môn như mình về làm, những người đó có cho bạn bức tranh toàn cảnh không? Đương nhiên là không! Marketing thì chỉ biết marketing. Tài chính kế toán sẽ nói đó là điều guan trọng nhất. Người làm vận hành cũng sẽ nói vận hành là không thể thiếu. Bạn không biết tập trung vào đâu trước, vào đâu sau. Và đó là câu nói mà Keith J.Cunningham (Người Cha giàu của Robert Kiyosaki) đã nói :”Hầu hết những người doanh nhân thất bại không phải vì họ không tài giỏi, hay họ không làm việc, mà vì họ làm sai thứ tự dẫn đến hết nguồn lực trước khi thành công”. Đó là chìa khóa!

Từ 2021, mình nhận thấy tầm quan trọng của việc cần phải có Mentor/Coach giúp khai phóng tầm nhìn nên đã đầu tư nhiều vào phần này. Hiện tại mình đang tham gia những chương trình coaching trị giá $30.000 và sẽ giữ những tiêu chuẩn đầu tư này hàng năm vì thực sự giá trị nó mang lại cho doanh nghiệp của mình rất lớn. Nó giúp công ty non trẻ của mình có cái nhìn tổng quan (tấm bản đồ), tiết kiệm vài năm phát triển và quan trọng hơn hết là tránh được sai lầm. Tương tự như thế, các bạn học viên của mình cũng sẽ nhận được những giá trị đó từ mình.

Nếu bạn có bức tranh toàn cảnh rồi thì xin chúc mừng, bạn có thể bỏ qua giai đoạn này nếu muốn. Nhưng mình thì không bao giờ. Càng lên cao, càng cần nhiều người giúp mình giữ trách nhiệm và đi đúng hướng, đi nhanh hơn, đó là bí mật. Xin lỗi Thầy vì đã chia sẻ những tư duy này miễn phí, nhưng em muốn ai đó đủ duyên có thể tránh khỏi sai lầm như mình đã từng.

3) Giai đoạn 2: thuê nhân viên.

Giai đoạn này bạn thuê người giúp mình làm những công việc cụ thể, những công việc nằm trong 2 nhóm: (1) chiếm của bạn quá nhiều thời gian, và (2) những công việc quan trọng mang tính then chốt quyết định thành công. Nếu bạn bối rối, hãy lựa chọn công việc chiếm nhiều thời gian để bạn được giải phóng.

Bạn thuê nhân viên làm những công việc cụ thể giúp bạn tiết kiệm thời gian.

4) Giai đoạn 3: tuyển nhóm lãnh đạo.

Giai đoạn trên bạn tìm người triển khai một nhiệm vụ cụ thể (ví dụ như gọi điện chăm sóc khách hàng hay chạy facebook ads). Giai đoạn này bạn tuyển tưởng, những người phụ trách cho bạn cả một mảng như: marketing, bán hàng, vận hành, sản phẩm, tài chính, kế toán. Nhóm lãnh đạo sẽ giúp bạn giảm tải trách nhiệm ở những công việc mang tính chiến lược.

Giai đoạn 3, bạn tuyển nhóm lãnh đạo.

5) Giai đoạn 4: tầm nhìn và tích hợp.

Giai đoạn này vai trò CEO của bạn sẽ được tách ra làm 2 thành CEO (lúc này chỉ làm vai trò chiến lược) và thuê một người có chức danh COO (giám đốc vận hành) để giúp bạn vận hành cả hệ thống. Hai người này có tính cách khác biệt nhau hoàn toàn: CEO là người sáng tạo, tổng quan, chiến lược. Còn COO là người chi tiết, giỏi vận hành, tỉ mỉ sát sao với deadline. Ví dụ ở Apple thì Steve Jobs là CEO, còn Tim Cook là COO, bạn có thể thấy rõ tính cách hai người họ.

Đây là một ví dụ về “cặp bài trùng” trong mơ của nhiều doanh nghiệp. Ở giai đoạn này bạn không phải lo vận hành, nhưng bạn vẫn có thể làm một công việc nào đó trong công ty nếu thích. Ví dụ bạn thích sáng tạo bạn có thể làm cả giám đốc sáng tạo. Hay bạn thích chăm lo đời sống cho nhân viên, bạn có thể phụ trách phần đó…vv Nhưng bạn đã được giải phóng khỏi một núi công việc ở những giai đoạn trước.

Đây là mục tiêu mà mình hướng tới, mình có thể làm việc mà không cần phải tới văn phòng nhiều, có thể xách xe cùng vợ con rong ruổi trên những cung đường, chỉ cần một chiếc laptop để làm việc. Và một công ty vận hành không cần có mình ở đó, đó là mục tiêu để mình xây dựng cho thời gian tới. Và nó sẽ sớm trở thành hiện thực.

Giai đoạn tích hợp bạn tìm 1 COO hỗ trợ mình trong công việc quản lý và vận hành để tập trung cho: chiến lược, sáng tạo và những thứ tổng quan.

Những giai đoạn sau…

Còn một giai đoạn khác nữa, bạn thuê luôn cả CEO, bạn chỉ còn là người Chủ sở hữu công ty và Founder. Hoặc bạn cũng có thể bán luôn cả công ty đó như Elon Musk đã bán Paypal để lấy tiền làm SpaceX, Tesla…

Đó là bức tranh toàn cảnh, đó là một tấm bản đồ, và tôi không biết bạn thế nào, nhưng khi mới chỉ cầm trên tay tấm bản đồ này thôi, cộng với những trải nghiệm đã có, những kỹ năng đã được chuẩn bị kĩ lưỡng, và tất nhiên là những hướng dẫn chi tiết hơn :”Làm thế nào để biết bạn có thể tuyển ai, vị trí nào, mô tả công việc ra sao, bạn tìm người thế nào, đâu là người phù hợp, đâu là tiêu chí không phù hợp, rồi bạn chào đón họ, giúp họ làm quen với môi trường như thế nào…vv”. Rất nhiều việc cần phải làm.

Nếu bạn cần một người trợ giúp bạn làm điều đó, đừng ngần ngại liên hệ với tôi, tôi sẽ giúp bạn biết cách “tập hợp người tài vào làm việc cho bạn” và tất nhiên là giúp bạn biết cách “marketing và bán hàng” – hai kỹ năng quan trọng nhất mà bạn cần rèn rũa đến cuối đời doanh nhân: tôi đều có.

Book lịch tư vấn chiến lược: