Em trai mình đi khám và kết quả là cu cậu có triệu chứng “tăng động giảm chú ý” (viết tắt là ADHD (attention deficit hyperactivity disorder).
Đây là chứng rối loạn phát triển thần kinh phổ biến, thường xuất hiện ở thời thơ ấu của trẻ (thường trước bảy tuổi). Triệu chứng của ADHD có thể bao gồm không chú ý, bốc đồng và tăng động và sẽ xuất hiện khác nhau ở mỗi người.
Trước đây mình chưa hiểu biết về ADHD nên mình nghĩ nó rất đáng sợ, nhưng sau khi tìm hiểu kỹ về nó thì… nó cũng không có gì quá ghê gớm, thậm chí còn có nhiều điều tích cực ở đó.
Và mình nhận ra là mình cũng có nhiều dấu hiệu cho thấy mình mắc hội chứng này: như thiếu sự tập trung, chi
Nhưng ADHD có phải là một căn bệnh, một cái gì đó đáng sợ không?
Sau khi nghiên cứu thì mình thấy là: không, ADHD cũng có mặt mạnh, yếu, cơ hội, thách thức của riêng nó.
Một dạng năng lượng trời ban.
Điểm mạnh của người mắc ADHD
- Khả năng sáng tạo và năng động: trẻ ADHD rất sáng tạo và có khả năng nghĩ ra những ý tưởng mới lạ (thiên phú trời cho)
- Năng lượng cao: trẻ ADHD có nhiều năng lượng, nếu được hướng dẫn đúng cách có thể sử dụng để phát huy trong các hoạt động mà trẻ yêu thích, hoạt động thể thao và nghệ thuật.
- Khả năng tập trung và kiên trì theo đuổi điều yêu thích: mặc dù khó tập trung vào các hoạt động không hứng thú, nhưng trẻ ADHD có thể tập trung vào những điều chúng yêu thích hoặc hứng thú (giúp phát triển sâu, trở thành chuyên gia trong lĩnh vực mà họ yêu thích khi họ vừa có khả năng sáng tạo, vừa có thể tập trung vào một lĩnh vực và họ rất nhiều năng lượng)
- Lòng tốt và nhiệt tình: trẻ ADHD thường có tầm lòng tốt bụng và nhiệt tình, sẵn sàng giúp đỡ người khác khi cần. Phát huy điều này để trở thành những doanh nhân, nhà hoạt động xã hội, nghề giáo dục/cố vấn/đào tạo, bác sĩ…vv (những người thường thích giúp đỡ mọi người)
- Ở đây mình nhìn thấy trẻ ADHD đang được trao tặng những món quà vô cùng tuyệt vời: khả năng sáng tạo, nhiều năng lượng, khả năng tập trung và kiên trì theo đuổi điều yêu thích, lòng tốt sự nhiệt tình. Ơ! Đây toàn là chất liệu hàng hiếm mà? Vấn đề là giúp trẻ tìm ra điều trẻ yêu thích, hỗ trợ trẻ phát triển theo hướng đó.
Chắc tại có ADHD nên mình mới đạp xe được hết 63 tỉnh thành Việt Nam và 11 nước Đông NAm Á đó :))
Điểm yếu của người có chứng ADHD
+ Khó khăn trong việc tập trung: trẻ thường khó khăn trong việc duy trì sự chú ý trong học tập và các hoạt động không thú vị (thách thức là phải giúp trẻ tìm ra môn học trẻ yêu thích và thiết kế các hoạt động thú vị)
+ Bốc đồng: hành vi bốc đồng có thể dẫn đến các quyết định và hành động không suy nghĩ kĩ lưỡng (đúng chất nghệ sĩ rồi, tai hại phết, nhưng có sự hỗ trợ để trang bị kĩ năng phân tích, hiểu biết từ đầu trẻ sẽ tránh được những sai lầm)
+ Quản lý thời gian kém: trẻ ADHD thường gặp khó khăn về thời gian, khiến trễ hẹn hoặc không hòan thành nhiệm vụ (hiểu điều này cần hỗ trợ nhắc nhở trẻ, giúp trẻ xây dựng thói quen hoàn thành trước thời hạn và giúp trẻ rèn luyện việc hoàn thành những gì mình đã đề ra, dù có muộn, để trẻ có sự tự tin)
+ Khó khăn trong việc tuân theo chỉ dẫn: điều này có thể gây khó khăn, anh hưởng tới kết quả học tập và hành vi xã hội (cần giúp trẻ rèn thói quen làm mọi thứ theo quy trình và tạo sự hứng thú cho trẻ)
Cơ hội dành cho người mắc ADHD
+ Môi trường giáo dục dành cho trẻ đặc biệt giờ rất nhiều, trẻ ADHD hoàn toàn có thể phát huy điểm mạnh trong các công việc liên quan tới sáng tạo, hay hoạt động thể chất. Marketing, kinh doanh, bán hàng, kỹ sư, giáo dục, nghệ thuật…vv bất cứ thứ gì trẻ ADHD thích, nó sẽ tập trung và kiên trì theo đuổi. Đó là thứ mà người thường thường không có. Cha mẹ có thể tự tin với điều đó.
+ Công nghệ cũng phát triểb, có những ứng dụng công nghệ giúp trẻ ADHD tập trung và tổ chức công việc tốt hơn (các phần mềm quản lý rất hữu hiệu, và người ADHD có thể học được những thứ họ hứng thú)
+ Nhận thức xã hội cũng tăng cao: hiểu biết về ADHD sẽ khiến mọi người thông cảm, hỗ trợ và chấp nhận trẻ ADHD (từ cơ sở giáo dục, gia đình và cộng đồng). Nên thông cảm cho trẻ.
+ Hoạt động ngoại khóa: có nhiều hoạt động ngoại khó như thể thao, nghệ thuật có thể giúp trẻ ADHD phát triển khả năng của mình, xả bớt năng lượng và giảm căng thẳng tuyệt vời. Giờ mới hiểu tại sao mình không tập thể dục, không vận động là không chịu được.
Chạy bộ, đạp xe, bơi lội, tập thể dục thể thao, thiền, yoga cũng là phương pháp rất tốt cho trẻ ADHD, vừa giúp rèn luyện sức khỏe, vừa giúp xả năng lượng, lại luyện sự tĩnh tâm/bình tâm.
Nôm na là mấy đứa tăng động giảm chú ý như mình: cứ được tập luyện, xả năng lượng mỗi ngày là ổn, hoặc dồn năng lượng đó vào những thứ chúng yêu thích.
Thách thức với người ADHD
+ Sự thiếu hiểu biết dẫn tới kì thị của gia đình, cộng đồng, xã hội. Điều này ảnh hưởng đến tâm lý của trẻ, cần tránh nổi nóng và chỉ trích trẻ kiểu như: cái thằng/con tự kỉ tăng động này. Điều này làm trẻ mất đi sự tự tin, ảnh hưởng tâm lý của trẻ.
+ Áp lực học tập xã hội: trẻ ADHD có thể gặp khó khăn trong học tập phổ thông, dẫn đến căng thẳng, lo âu. Cần có sự hỗ trợ của gia đình, nhà trường, hoặc thiết kế chương trình học tập phù hợp.
Nên nhớ rằng trẻ ADHD có thể học tập rất tốt những gì trẻ hứng thú, nên nếu có thể tạo cho trẻ hứng thú trẻ vẫn học được.
Và trẻ vẫn có thể phát triển có chiều sâu trong lĩnh vực của mình, chỉ là trẻ không tập trung chú ý được với những môn học mà trẻ không hứng thú mà thôi.
Không có gì lo lắng, giáo dục cá nhân hóa được cho trẻ và giáo dục nên là cá nhân hóa (thay vì đào tạo cả triệu người chung 1 giáo trình, trong khi 1 triệu người là 1 triệu tính cách, điểm mạnh/yếu khác nhau)
+ Rủi ro áp lực tâm lý: trẻ ADHD nếu không nhận được sự thông cảm, hỗ trợ sẽ gặp áp lực tâm lý về các môn học xung quanh.
+ Thiếu hỗ trợ từ gia đình và nhà trường: nếu không nhận được sự hỗ trợ, trẻ ADHD có thể gặp nhiều khó khăn trong việc phát triển và hòa nhập xã hội.
Có nhiều người tài giỏi cũng mắc chứng này.
+ Michael Phelps: vận động viên bơi lội, người giành nhiều huy chương vàng Olympic nhất trong lịch sử. Anh chia sẻ là mình mắc ADHD khi còn nhỏ và phải đấu tranh nhiều để vượt qua thử thách này. Anh đã tận dụng được điểm mạnh của ADHD là: nhiều năng lượng, tập trung kiên trì với điều mình yêu thích.
+ Justin Timberlake: ca sĩ, diễn viên, nhà sản xuất, rất thành công trong lĩnh vực nghệ thuật. Anh cũng mắc ADHD từ nhỏ.
+ Richard Branson: doanh nhân nổi tiếng người Anh, sáng lập tập đoàn Virgin và hơn 100 công ty khác nhau. Ông cũng mắc ADHD.
Và rất nhiều người khác.
+ Sahguru từng chia sẻ: đơn giản là tụi này nhiều năng lượng hơn người khác, việc cần làm là học cách để chuyển hóa năng lượng đó thành những thứ có ích: cho chúng nó chơi thể thao, tham gia hoạt động nghệ thuật, hay làm việc sáng tạo để tận dụng nguồn năng lượng đó.
Thế giới này có 8 tỷ người, mỗi người là một cá thể riêng biệt, có những điểm mạnh, yếu khác nhau, ADHD là một hội chứng có thể đặc biệt, nhưng không phải là một cái gì đấy đáng sợ hay ghê gớm, mà theo góc nhìn của mình, nó là một món quà đặc biệt.
Mình luôn cảm nhận rằng bên trong mình có một nguồn năng lượng và mình không thể kiểm soát nổi nó, giống như Naruto ở bên trong có năng lượng của hồ ly 9 đuôi, khi hiểu được nó, tìm cách tận dụng những điểm mạnh của nó mình tin sẽ tạo ra những điều thú vị.
Tuy nhiên để người có hội chứng ADHD phát triển mà không bị kì thì, miệt thị, dẫn tới việc trẻ mất tự tin, tự ti với chính mình (không phải trẻ dốt, hay hư, chỉ là trẻ nhiều năng lượng và thiếu sự chú ý với những gì không hứng thú – nhưng lại rất tập trung và kiên trì với điều hứng thú)…
Cần có sự hiểu biết sáng suốt về vấn đề này để không kì thị khiến trẻ mất tự tin.
Cần có sự hỗ trợ, tạo điều kiện từ gia đình, trường học.
Cần có sự can thiệp từ chuyên gia tâm lý, hiện nay có rất nhiều
Cần thông cảm, hỗ trợ trẻ tìm ra điều trẻ yêu thích và tận dụng nguồn năng lượng sẵn có của mình.
Cần bỏ qua định kiến xã hội, môi trường giáo dục đại trà và tìm cho trẻ một môi trường phù hợp để trẻ phát triển
Các bài báo về người nổi tiếng mắc chứng ADHD
Người nổi tiếng mắc rối loạn phổ tự kỉ, tăng động giảm chú ý: https://laodong.vn/suc-khoe/nguoi-noi-tieng-cung-mac-tang-dong-giam-chu-y-563483.ldo
https://cand.com.vn/Khoa-hoc-Van-Minh/Goc-thien-tai-cua-nhung-nguoi-da-dang-than-kinh-i562598/
https://vnexpress.net/cac-ngoi-sao-mac-chung-tang-dong-thoi-nien-thieu-3089584.html
Trong quá trình đưa em mình đi khám, thì mình nhận ra mình có nhiều dấu hiệu của tăng động giảm chú ý, mình biết hơi muộn, nhưng mình vẫn coi đó là một món quà, vì sự sáng tạo, nguồn năng lượng dồi dào, khả năng tập trung kiên trì theo đuổi điều yêu thích và nhiệt tình tử tế thực sự là những món quà.
Còn các khó khăn, điểm yếu, có thể khắc phục được mà!
Trần Việt Anh,
Founder 10X Tourism Business & Wonderful Vietnam
Comments